Mad about Cinema

„Izgubljeni grad Z“ (The Lost City of Z, 2016)

“But a man’s reach should exceed his grasp,

Or what’s a heaven for?“

(Robert Browning, Andrea del Sarto)

Čovekova iskonska potreba da otkriva novo i nepoznato, žeđ za znanjem o svetu u kojem živi, središnji su motivi priče o Persiju Fosetu, britanskom istraživaču Južne Amerike tokom 19, i početkom 20. veka. Film „Izgubljeni grad Z“, za čiji se scenario i režiju pobrinuo Džejms Grej, ekranizacija je istoimenog biografskog romana o ovom nadahnutom pustolovu. Knjiga je nastala kao rezultat predane studije njenog autora, Dejvida Grana, pisca magazina „Njujorker“, koji je i sam obišao oblasti Južne Amerike koje je istraživao Foset.

Iako naziv upućuje isključivo na lokaciju čijim je otkrivanjem „opčinjen“ glavni junak, radnja zapravo prati njegov život od trenutka kada mu Kraljevsko geografsko društvo predlaže ekspediciju na kojoj bi mapirao neistražene oblasti između Bolivije i Brazila. Na početku filma, u nekoliko svedenih scena nam se predočava koje su to pobude iz kojih on pristaje na ovo putovanje, što čini da bolje razumemo njegov lik. U njemu se prepliću žudnja za slavom, težnja da vrati prestiž porodičnom imenu, sa istinski radoznalom prirodom jednog istraživača.

Nakon neočekivanog otkrića, tj. dokaza da je u oblasti Amazonije postojala razvijena kultura i da  priče španskih i portugalskih konkvistadora možda ipak nisu neverovatne, junakova misija postaje ne samo određivanje granica koje mu je povereno, već ona prerasta u pasioniranu potragu za gradom koji se najčešće pominje pod imenom El Dorado. Foset će ga nazvati „Z“, kao poslednji delić u slagalici čovečanstva.

Priča je zanimljiva i iz imagološkog aspekta – tematizuje Fosetovu otvorenost za spoznavanje Drugog i vrednovanje jedne neevropske kulture, ali i nerazumevanje pa i agresivni otpor koje po tom pitanju ispoljava većina njegovih savremenika.

Čarli Hanam se pokazao kao pun pogodak za oživljavanje Fosetovog lika i, ako imamo na umu da je uloga prvobitno bila namenjena Bredu Pitu, a potom Benediktu Kumberbaču, vidimo da je, i mada kao treći izbor, potpuno odgovorio glumačkom izazovu.

Vrednost ovom ostvarenju umnogome daje i okosnica radnje koja se bavi porodicom Foset. S jedne strane, naglašeni su svesrdna podrška, razumevanje i nesebična ljubav koje je vrlo ubedljivo donela Sijena Miler. Interpretacijom istraživačeve supruge Nine, približila nam je lik hrabre i razumne žene koja će u jednom od odlučujućih trenutaka izreći: „But we have let never fear determine our future.“[1] S druge strane, atmosfera napetosti, kao i konflikti sa decom, pokazuju se kao nešto što logično ide uz Fosetovu figuru odsutnog oca. Kasnije interesovanje starijeg sina Džeka za pronalaženje grada „Z“, kao i njegova inicijativa da se krene na finalnu ekspediciju, onako kako se to ovde prikazuje, pruža mogućnost da ih tumačimo kao želju sina da se približi ocu. Na samom kraju, kako bivaju u potpunosti upućeni jedno na drugo, njihov složeni odnos dolazi do tačke istinske bliskosti. Kakva je bila njihova konačna sudbina, po susretu sa lokalnim Indijancima, pitanje je koje ovde ostaje otvoreno. Poznato nam je da postoji više teorija o ishodu Fosetove poslednje ekspedicije i to se iz završnih scena u ovom filmu i vidi. Ostaje mogućnost da su istraživači nastradali od ruke domorodaca, ali možemo prepoznati i izvesne elemente inicijacijskih obreda i razmišljati o scenariju u kojem su Fosetovi ostali u džungli Južne Amerike i nastavili da žive sa indijanskim plemenom.

Kada je reč o dinamici radnje, potrebna je pozamašna količina strpljenja kako bi se film ispratio, no ipak gledalac na kraju biva nagrađen jednom inspirativnom pričom o čovekovom neodustajanju od sna, o upornosti i žrtvovanju zarad ispisivanja novih stranica u istoriji čovečanstva.

Solidna glumačka postava – Robert Patinson, Angus Mekfejden, mladi Tom Holand, pa i Edvard Ešli – uspeva da prenese doživljaj pustolovine kroz raskošnu, ali i zastrašujuću prirodu, da iznijansira međusobne odnose od razdražljivosti usled teškog putovanja, preko sukoba, pa do pravih prijateljstava.

Lik Nine Foset nam u velikoj meri tumači Persijeve postupke i ohrabruje ih. Njih dvoje su predstavljeni kao ljudi naprednih shvatanja, koji u svakom smislu idu ispred svoje epohe. I pored toga što prihvata ulogu stuba porodice, ona se pokazuje kao intelektualka koja će stihovima viktorijanskog pesnika Roberta Brauninga ilustrovati svu širinu njihovih svetonazora:

„…a man’s reach should exceed his grasp, Or what’s a heaven for?“[2]

[1] Nikad nismo dozvoljavali da strah određuje našu budućnost. (prev. T.Ž.)

[2] „Čovekov domet mora nadmašiti njegov dohvat, ili čemu služi Raj?“ (prev. T.Ž.)

*Fotografija je preuzeta sa stranice www.imdb.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

%d bloggers like this: